Katalizator göterijiler himiki reaksiýalarda aýrylmaz möhüm materiallardyr. Olaryň esasy wezipesi, işjeň komponentler üçin goldaw, dispersiýa we durnuklaşdyrmak, şeýlelik bilen katalitik netijeliligini ýokarlandyrmak we katalizatorlaryň hyzmat möhletini uzaltmak. Himiýa, daşky gurşawy goramak we energiýa ýaly pudaklaryň çalt ösmegi bilen katalizator göterijilere bolan isleg artýar we materiallaryň saýlanmagy katalitik öndürijiligine we ykdysadyýetine gönüden-göni täsir edýär. Häzirki wagtda bazardaky esasy katalizator daşaýjy materiallara esasan metal oksidleri, işjeňleşdirilen uglerod, molekulýar elekler we täze birleşdirilen materiallar girýär.
Metal oksidler iň köp ulanylýan katalizator göterijilerden biridir we adaty görnüşlerine alýumin (Al₂O₃), kremnit (SiO₂), titanium dioksidi (TiO₂) we sirkonium oksidi (ZrO₂) degişlidir. Şolaryň arasynda uçurym, ýokary ýerüsti meýdany, ajaýyp ýylylyk durnuklylygy we himiki inertligi sebäpli nebithimiýa pudagynda ileri tutulýan daşaýjy boldy. Silisiýa, gözenek gurluşy we ýerüsti işjeňligi sebäpli daşky gurşawy goramak katalizinde we nepis himiki serişdelerde giňden ulanylýar. Titan dioksid we sirkonium oksidi fotokataliz we ýokary - temperatura kataliz ugurlarynda, esasanam gün energiýasyny öwürmekde we awtoulag tükeniksiz arassalamakda ajaýyp öndürijilige eýedir. Olaryň uly mümkinçilikleri bar.
Işjeňleşdirilen uglerod, gaty ýokary aýratyn meýdany we adsorbsion kuwwaty bolan gözenekli uglerod materialy bolup, köplenç gaz adsorbsiýasy we suwuk - faza katalitik reaksiýalary üçin ulanylýar. Täzelenmegi we arzan bahasy ony daşky gurşawy goramak we suw arassalamak ugurlarynda meşhur edýär. Soňky ýyllarda üýtgedilen işjeňleşdirilen uglerod (metal ýüklemek ýa-da heteroatom doping ýaly) katalitik öndürijiligini hasam gowulandyrdy we üýtgäp durýan organiki birleşmeleriň (VOC) zaýalanmagynda we hapa suwlary bejermekde ajaýyp çykyş etdi.
Molekulýar elek, adaty mikropor gurluşy bolan silikat materialdyr. Özboluşly gözenek gurluşy, belli bir molekulalary saýlamaga we katalizlemäge mümkinçilik berýär. ZSM - 5, Y görnüşli molekulýar elek we ş.m. nebiti gaýtadan işlemekde we himiýa önümçiliginde, esasanam izomerizasiýa, döwmek we alkilýasiýa reaksiýalarynda giňden ulanylýar.
Mundan başga-da, materiallar ylmynyň ösmegi bilen täze birleşdirilen materiallar (uglerod nanoturgylary, grafen - ýüklenen metal oksidleri) kem-kemden gözleg merkezine öwrüldi. Bu materiallar ýokary geçirijilik, ýokary güýç we ajaýyp katalitik öndürijilige eýedir we ýangyç öýjüklerinde, energiýa saklanyşynda we ýokary - ahyrky himiýa pudaklarynda öňegidişliklere garaşylýar.
Geljekde ýaşyl himiýa we durnukly ösüşe bolan islegiň artmagy bilen katalizator göterijileriň materiallary has diwersifikasiýa ediler we ýokary - öndürijiligi, pes - bahasy we ekologiýa taýdan arassa materiallar gözlegleriň we ösüşiň merkezine öwrüler we dürli pudaklarda tehnologiki taýdan kämilleşdirilmegine güýçli goldaw berer.
